Rakieta nie jest ciężka, lecz podczas meczu wykonujesz nią setki szybkich ruchów. Każde uderzenie wymaga pewnego chwytu, ustawienia dłoni i błyskawicznej kontroli główki rakiety. Nadgarstek łatwo więc przeciążyć, szczególnie po dłuższej przerwie albo nagłym zwiększeniu liczby treningów. Ból może pochodzić z mięśni przedramienia, ścięgien lub więzadeł. Czasem winna jest technika. Innym razem uraz pojawia się przy jednym nieudanym uderzeniu… i wtedy dalsza gra nie jest dobrym pomysłem.
Jak zbudowany jest nadgarstek i co stabilizuje go podczas gry?
Nadgarstek nie jest jednym prostym zawiasem. To złożony obszar zbudowany z ośmiu niewielkich kości nadgarstka, ułożonych w dwóch rzędach. Łączą się one z kością promieniową przedramienia oraz kośćmi śródręcza. Kość łokciowa nie styka się bezpośrednio z kośćmi nadgarstka – pomiędzy nimi znajduje się między innymi kompleks chrząstki trójkątnej, określany skrótem TFCC.
Co utrzymuje cały układ w odpowiedniej pozycji? Duże znaczenie mają liczne więzadła. Łączą kości i ograniczają ruch w zakresie, który mógłby uszkodzić staw. TFCC stabilizuje stronę łokciową nadgarstka, czyli tę położoną od strony małego palca. Jest ważny również podczas obracania przedramienia, gdy dłoń kieruje się wnętrzem ku górze albo ku dołowi.
Sam ruch ręki powstaje głównie dzięki mięśniom znajdującym się w przedramieniu. Ich ścięgna biegną przez okolicę nadgarstka i przyczepiają się dalej – do kości dłoni oraz palców. Jedne zginają nadgarstek, inne go prostują. Kolejne odchylają dłoń w stronę kciuka lub małego palca.
Podczas trzymania rakiety wszystkie te struktury współpracują. Więzadła dbają o stabilność, a mięśnie i ścięgna kontrolują położenie dłoni. Palce muszą natomiast utrzymać uchwyt. Jeśli jedna część układu jest zmęczona, pozostałe mogą przejmować większe obciążenie. Nadgarstek nadal działa, ale koszt każdego następnego uderzenia rośnie.
Szczególnie wymagająca jest jego strona łokciowa. W tej okolicy znajdują się TFCC oraz ścięgno mięśnia prostownika łokciowego nadgarstka, nazywanego ECU. Obie struktury są narażone na powtarzalne ruchy i szybkie zmiany ustawienia rakiety.
Jak pracuje nadgarstek podczas uderzania piłki rakietą?
Siła uderzenia nie powinna powstawać wyłącznie w dłoni. Zaczyna się niżej – od ustawienia nóg i obrotu tułowia. Następnie jest przekazywana przez bark oraz łokieć do przedramienia, nadgarstka i rakiety. Taki układ nazywa się łańcuchem kinetycznym. Gdy kolejne części ciała współdziałają, nadgarstek nie musi samodzielnie napędzać całego uderzenia.
Jego zadaniem jest między innymi kontrolowanie kąta ustawienia rakiety i stabilizowanie jej w pobliżu kontaktu z piłką. Zakres ruchu zależy od rodzaju zagrania, chwytu oraz indywidualnej techniki. Inaczej wygląda forhend, inaczej jednoręczny bekhend. Przy bekhendzie wykonywanym dwiema rękami obciążenia rozkładają się jeszcze inaczej.
Tuż przed kontaktem z piłką nadgarstek może znajdować się w wyproście. Podczas uderzenia działają na niego siły wynikające z przyspieszenia rakiety oraz zderzenia piłki z naciągiem. Mięśnie przedramienia napinają się, aby utrzymać uchwyt i nie dopuścić do niekontrolowanego obrotu rakiety.
Nie każde trafienie wypada idealnie w środkowej części naciągu. Gdy piłka uderzy bliżej ramy, rakieta może mocniej skręcić się w dłoni. Nadgarstek musi wtedy szybko przeciwstawić się temu ruchowi. Jeden taki kontakt zazwyczaj nie wywołuje problemu. Po wielu podobnych uderzeniach tkanki mogą być już jednak wyraźnie zmęczone.
Czy nadgarstek powinien być przez cały czas usztywniony? Nie. Nadmierne zaciskanie dłoni zwiększa pracę mięśni przedramienia i może przyspieszać ich zmęczenie. Z kolei brak kontroli nad rakietą utrudnia stabilne uderzenie. Potrzebna jest siła dopasowana do sytuacji – chwyt pewny, lecz bez ciągłego ściskania rączki z maksymalną mocą.
Ból nadgarstka po grze w tenisa – skąd się bierze?
Ból nadgarstka po grze w tenisa może mieć wiele źródeł. Najczęściej jest kojarzony z przeciążeniem powstającym po dużej liczbie powtarzanych uderzeń. Obciążone ścięgna nie zawsze dają wyraźny sygnał już podczas meczu. Dolegliwość może ujawnić się później – po zakończeniu gry albo następnego dnia.
Lokalizacja bólu jest ważną wskazówką, ale sama nie pozwala postawić rozpoznania. Ból po stronie małego palca może wiązać się między innymi ze ścięgnem ECU albo kompleksem TFCC. Dolegliwość po stronie kciuka może dotyczyć innych ścięgien. Jeśli ból jest odczuwany na grzbiecie dłoni lub głęboko w stawie, możliwych przyczyn jest jeszcze więcej.
Ryzyko przeciążenia zwiększają:
- Nagłe wydłużenie treningu.
- Powrót na kort po dłuższej przerwie.
- Duża liczba uderzeń wykonywanych z opóźnieniem.
- Częste trafianie piłką poza środek naciągu.
- Mocne zaciskanie dłoni na rączce.
- Gra mimo narastającego zmęczenia przedramienia.
Ból nie zawsze jest skutkiem przeciążenia. Upadek na wyprostowaną rękę może spowodować skręcenie, złamanie albo uszkodzenie więzadeł. Nagły ból może też pojawić się przy gwałtownym skręceniu rakiety w dłoni. Jeśli towarzyszy mu obrzęk, osłabienie chwytu, ograniczenie ruchu lub wyraźne przeskakiwanie, potrzebna jest ocena specjalisty.
Szersze materiały dotyczące zdrowia i reakcji organizmu na znajdują się pod adresem https://ozdrowiedbaj.pl/
Nie warto samodzielnie zgadywać, która struktura została podrażniona. Okolica nadgarstka jest niewielka, a wiele ścięgien i więzadeł leży bardzo blisko siebie. Podobnie odczuwany ból może więc mieć różne źródła.
Czy niewłaściwy chwyt rakiety może powodować ból nadgarstka?
Może mieć znaczenie, lecz nie jest jedyną możliwą przyczyną. W tenisie słowo „chwyt” opisuje dwie różne rzeczy. Pierwsza to sposób ułożenia dłoni na rączce – na przykład chwyt wschodni, półzachodni lub zachodni. Druga oznacza siłę, z jaką zawodnik ściska rakietę. Oba elementy wpływają na pracę nadgarstka.
Badania prowadzone wśród tenisistów wykazały związek pomiędzy rodzajem chwytu forhendowego a miejscem występowania niektórych urazów. Chwyty zachodni i półzachodni częściej występowały u zawodników z problemami po stronie małego palca. Chwyt wschodni częściej towarzyszył dolegliwościom po stronie kciuka. Nie oznacza to jednak, że wybrany chwyt automatycznie prowadzi do urazu. Znaczenie mają też technika, obciążenie treningowe i indywidualna budowa ręki.
Istotna jest siła zaciskania palców. Bardzo mocny chwyt ogranicza obracanie się rakiety po kontakcie z piłką, lecz jednocześnie może zwiększyć moment siły działający na nadgarstek. Mięśnie przedramienia pozostają wtedy napięte przez znaczną część wymiany. Po kilkudziesięciu minutach zaczynają się męczyć, a kontrola ruchu może się pogarszać.
Czy rączka o niewłaściwym rozmiarze zawsze wywołuje ból? Nie. W jednym z badań zmiana obwodu uchwytu o około 1/4 cala powyżej lub poniżej zalecanego rozmiaru nie powodowała istotnych różnic w aktywności badanych mięśni przedramienia podczas bekhendu. Rozmiar nadal powinien być wygodny, ale nie można uznać go za samodzielne wyjaśnienie każdej dolegliwości.
Problem może pojawić się również wtedy, gdy owijka jest zużyta i śliska. Zawodnik odruchowo mocniej ściska wtedy rączkę, aby rakieta nie przesuwała się w dłoni. Podobną reakcję wywołuje pot. Czasem wystarczy wymiana owijki albo krótkie osuszenie dłoni między gemami, aby chwyt stał się pewniejszy.
Jeżeli nadgarstek boli przy określonym uderzeniu, dobrze pokazać je trenerowi. Niekiedy dłoń zostaje ustawiona zbyt wcześnie pod dużym kątem albo uderzenie jest wykonywane głównie ręką, bez dostatecznego udziału nóg i tułowia. Samodzielna zmiana chwytu bez oceny techniki może jedynie przenieść obciążenie w inne miejsce.
Jak zapobiegać bólowi nadgarstka podczas gry w tenisa?
Podstawą jest stopniowe zwiększanie obciążenia. Dwie godziny mocnej gry po kilku tygodniach bez rakiety to duży skok dla ścięgien i więzadeł. Kondycja może być całkiem dobra, a nadgarstek nadal nie będzie przygotowany na setki szybkich uderzeń. Tkanki potrzebują czasu, aby przystosować się do powtarzalnej pracy.
Przed wejściem na kort dobrze rozgrzać całe ciało, nie tylko dłoń. Kilka minut ruchu, ćwiczenia obręczy barkowej i lekkie uderzenia pozwalają stopniowo zwiększyć intensywność. Pierwsze piłki nie muszą być grane z pełną siłą… zwłaszcza gdy temperatura jest niska.
Ryzyko bólu może ograniczyć kilka działań:
- Stopniowe wydłużanie czasu gry.
- Nauka techniki pod okiem trenera.
- Dopasowanie wygodnego uchwytu rakiety.
- Wymiana śliskiej lub mocno zużytej owijki.
- Przerwanie treningu, gdy ból narasta przy kolejnych uderzeniach.
- Odpoczynek pomiędzy wymagającymi meczami.
- Wzmacnianie mięśni przedramienia ćwiczeniami dobranymi do możliwości.
Ćwiczenia siłowe mogą poprawić zdolność mięśni do stabilizowania nadgarstka. Nie powinny jednak wywoływać ostrego bólu. Jeśli dolegliwość już się pojawiła, zestaw ćwiczeń najlepiej ustalić z fizjoterapeutą. Przypadkowe ruchy z ciężkim hantlem mogą dodatkowo obciążyć podrażnione ścięgno.
A masaż? Delikatna praca na mięśniach przedramienia może zmniejszyć odczuwane napięcie, ale nie naprawi uszkodzonego więzadła, TFCC ani złamanej kości. Nie należy mocno uciskać bolesnego punktu bez rozpoznania przyczyny. Szczególnie po nagłym urazie.
Nie graj dalej, jeśli ból zmienia sposób trzymania rakiety lub wymusza oszczędzanie ręki. To ważny sygnał. Zawodnik zaczyna wtedy kompensować ruch barkiem albo łokciem, przez co obciążenie może przenieść się na kolejną część kończyny.
Konsultacji medycznej wymaga zwłaszcza ból powstały po upadku, wyraźny obrzęk, zasinienie albo trudność w poruszaniu dłonią. Niepokojące są również drętwienie palców, utrata siły chwytu i bolesne przeskakiwanie w nadgarstku. Oceny wymaga także dolegliwość, która nie słabnie mimo odpoczynku lub pojawia się ponownie po każdym treningu.
Nadgarstek dobrze znosi grę, gdy obciążenie jest dopasowane do jego aktualnego przygotowania. Technika, odpoczynek i reakcja na pierwsze sygnały bólu mają większe znaczenie niż szukanie jednego idealnego ustawienia rakiety. Czasem jeden dzień przerwy pozwala uniknąć znacznie dłuższej pauzy…
